Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye yakmadan başlamak doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Bu aşamada no. 1 tubos aroma profili benzeri tüple korunan bir kutu ve tadımda no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır ve bu basit adım sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine dayandırır. Sonucu hemen kaydetmek gerekir, zira bellek çabucak kaybolur. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak hatayı önler çünkü gürültülü ortamlarda hafif kokular kolayca kaçırılır. Aroma gücü kendi başına iyilik ölçüsü değildir; sadece şiddeti anlatır. Bu yüzden ilk tadımda sabırlı olmak hem de kriterleri önceden netleştirmek en doğru yol olur. Ölçüt belli olunca her puro aynı cetvelle tartılır ve yorumlar birbirini destekler. Tadım esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa odaklanma güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz üstelik erken davranıp hüküm vermek sık yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde tat çoğunlukla hafif ve temiz gelir tabii ki bu sıralama her üründe birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos yoğunluğu nasıl benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ama notalar koyulaşır ve genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik kalır. Petit churchills benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş görülür nitekim bu sebeple yavaş gitmek ödüllendirir. Sonlara doğru sıcaklık yükseldiğinden acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınmış tütün asıl tadını ancak ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir puan vermek daha adil sonuç sağlar. Evrelerin geçişi çoğu zaman net olmaz, o nedenle kabaca üç parçaya ayırmak yeterlidir. Değişimleri fark etmek için nefes sıklığını değiştirmemek gerekir. Art arda çekmek sıcaklığı artırır ve tadı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu sayıya dökmek öznel izlenimi daha net hâle getirir her zaman sabit ışık ile sakin bir köşe tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu kişi için yeterlidir bu durum değerlendirmeleri kişiden kişiye daha tutarlı kılar. 1 belli belirsiz notayı, beş ise damakta baskın duran güçlü notayı gösterir bu sayede odak dağılmaz ve not kalitesi yükselir. Petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda kalır ve sonradan okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz kolayca anlaşılır. Petit julietas 25'lik gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Notu yazmadan önce birkaç çekiş yapmak gerekir diğer taraftan yarım notlar yazmak fazladan bir yük getirir. Ölçeği her tadımda değiştirmemek kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın ortası genellikle kullanılan değerdir, zira dengeli çubuklar büyük kısmını oluşturur. Uç noktalardaki puanlar yalnızca belirgin durumlarda verilmelidir. Bu sayede kayıtlar anlamlı olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, yanışın hızını hem de yoğunluğunu belirgin biçimde değiştirir bu nedenle kül çizgisinin düzgün gitmesini da gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla baharatlı notalar erken öne çıkar nitekim ince çubuklarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde çabuktur. Tadımda petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bunu hemen gözlemlersiniz ısınma temposu de tadı doğrudan değiştiren bir unsurdur. Kalın gövdelerde çekiş daha yavaş akar ama aromalar daha geç belirir ve bu çabukluk tadın algılanma süresini kısaltır. Regalias de londres yoğunluğu nasıl benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme dengesizse not bölümüne eklenmelidir. Serin duman aromayı daha ayrıntılı yapar ama şiddetini azaltmaz tersine geniş gövdede duman daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla kalınlığı kayıtlara eklemek unutulmamalı. Farklı çaplarda iki ürünü aynı günde denerken ilk olarak inceyi ardından kalını içmek iyi olur. Böylece yoğun aroma hafif olanın tadını bastırmaz. İkisi arasındaki ara süresi en az otuz dakika tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki yoldan gelir: damaktaki his ve burnun duyduğu aroma hâlbuki ikisi karşılıklı tamamlar fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı kaydetmek gerekir bu fark başta önemsiz gelse de yorumları oldukça değiştirir. Dumanı dudaktan bırakırken burundan yavaşça bırakmak retrohale denemesidir mesela ılık bir soluk kokuyu çok geniş açar. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku tarafını belirgin verir üstelik burun tıkalıyken denenen değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Short sports tadım notları benzeri ince bir çubuk de fındıksı notayı daha kısa geçirir hızlı bir çekiş ise narin tonları siler. Güç dilde zayıf fakat koku tarafında yüksek olabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan tadımcılar için ilk adımda burundan algılanan ipuçlarına bakmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça dil kısmı de ayrıntı göstermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Damak yorulduğunda aroma gücü olduğundan düşük algılanır ayrıca yemek aralarında tadım yapıyorsanız bu ayrıntı iyice önem kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra oda sıcaklığında bir yudum su içmek yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su daha uygundur zira yorgun bir damak en belirgin notayı dahi silik gösterir. Sade kahve kavrulmuş notalarını öne çıkarır, şekerli içecek ise notaları gölgeler ayrıca buzlu sıvılar damağı duyarsızlaştırır hem de aroma hissini azaltır. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri su ile daha net görünür bu yüzden hazırlık aşaması atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak kıyası bozmaz gerçekten tatlı sıvıdan hemen sonra keskin notalar olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve haricinde çay de kullanılabilir; asıl mesele seçimin sade kalmasıdır. Damak temizlendikten ardından birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle başlanan tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk ölçüsünde yanış hızlı olduğundan aroma değişimi daha dar bir alanda kalır ayrıca ilk izlenim bu boylarda hızla kaybolabilir. Bu yüzden başlangıç ve bitiş arasındaki farkı görmek daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya göre daha dikkatli incelenmelidir. Romeo julieta 20 club benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir ve yoğunluğu gözlemeyi kolaylaştırır zira her çekişin payı daha büyüktür. Tadımda 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü de kakao notasını hızla gösterip sona erer zira değişim uzun süre değil saniyeler içinde gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek denemeden daha güvenilir sonuç verir bu nedenle düzenli ve dengeli nefes önerilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk izlenimi oluşturur bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil bitişten hemen sonra denemek kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca yazmak iyidir. Boy küçüldükçe aroma katmanı daralır, fakat yoğunluk algısı korunabilir. Bu nedenle sigarillo notlarını büyük boy notlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir sayfa açmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir yargı sunmaz yani her tadım önceki denemenin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ile saat algıyı değiştirir bu düzen birkaç denemeden sonra gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde benzer aromalar defalarca baştan keşfedilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında sedir tonu değişiyor mu görülür ayrıca aynı ürüne geri dönüp göz atmak gelişimi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe neden olur. Tarih, puro ismi ve puan tabloya girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar ileride okunduğunda şaşırtıcı sapmalar gösterir. Puanlar arasında iki basamaktan çok fark çıkıyorsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta öz ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre güçlü ahşap tonu şeklinde bir kayıt yeterli olur. Sonradan okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, içimin ağızdaki ağırlığını tarif eder; aroma gücü de notaların belirginliğidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda ilerleme etmek mecburiyetinde olmaz. İkisi çoğu zaman birbirinin yerine anılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu iki kavramı ayırmak nihayetinde daha dürüst bir yorum ortaya çıkarır. El principe gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sütlü kahve tonunu belirgin verebilir mesela ağır bir içim zayıf bir aromayla birleşebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem notasını güçlü taşır kaldı ki dolgun bir duman aromasız de kalabilir. Yani hafif içimli bir çubuk yüksek aroma sunabilir aksi durum da mümkündür. Farkı görmek için iki puan yazmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle güçlü demek yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakıp yoğunluğu hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk arasında yoğunluk ayrımı bulmak hassas bir beceridir. Bu becerinin ilerlemesi zaman ve düzenli kayıt almayı ister. Sonuçta en iyi ölçüt kendi damak zevkiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, aroma izlenimini en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle başlar. Fazla kuru bir havada tütün çabuk yanar ve keskin tonlar öne geçer bu nedenle oda şartlarını da deftere eklemek akıllıca olur. Aşırı nemli havada ise duman ağırlaşır ve lezzet bastırılır sıcaklık de yaprağın ısınma hassasiyetini değiştiren ayrı bir etkendir. Tadımda la prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın tuttuğu durumu dikkate almak gerekir aksi halde farklı günlerde çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse fark daha doğru görülür tadım anı planlarken bunu hesaba katın. Havalandırma ortamdaki kokuları azaltır, yoğun koku ise koku duyusunu şaşırtır hâlbuki gerçek neden çoğu zaman odadaki hava ya da esinti olur. Değerlendirmeyi her seferinde aynı odada tekrarlamak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir ortamda koku birikirse sonraki çubuğun aroması hatalı algılanabilir. Pencere aralığı bırakmak genellikle işe yarar. Hava akımı fazla sertse yanış düzeni bozulur.